DIE BINDUNGSWIRKUNG DES ERBVERTRAGES
S. Derya YAKUPOĞLU
Özet: Olumlu miras sözleşmesi, vasiyetname yanında diğer bir
şeklî anlamda ölüme bağlı tasarruf türüdür. Miras sözleşmesi bir
ölüme bağlı tasarruf olmasının yanında, aynı zamanda da gerçek anlamda bir sözleşmedir. Bu çifte niteliği sebebiyle, miras sözleşmesi sui generis veya hibrit bir sözleşme olarak kabul edilmektedir. Miras sözleşmesi mirasbırakana bağlayıcı bir ölüme bağlı tasarrufta bulunma imkânı vermektedir. Bu bakımdan, miras sözleşmesi vasiyetnameden farklı bir işleve sahiptir. Mirasbırakanın sağlararası tasarruf özgürlüğünün devam etmesi ilkesi karşısında miras sözleşmesinin bağlayıcılığından ne anlaşılması gerektiği önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.
TMK m. 527/I hükmü uyarınca mirasbırakan, miras sözleşmesiyle mirasını veya belirli malını sözleşme yaptığı kişiye ya da üçüncü bir kişiye bırakma yükümlülüğü altına girmektedir. Söz konusu
hükümde, dar anlamda miras sözleşmesi, başka bir deyişle olumlu
miras sözleşmesi düzenlenmektedir. Buna göre, mirasbırakan bir
miras sözleşmesi yapmak suretiyle, iradî mirasçı atayabilmekte ya
da vasiyet alacaklısı belirleyebilmektedir. Hükümde bu iki tür maddî
anlamda ölüme bağlı tasarruftan bahsedilmektedir; ancak bu bir
sınırlı sayım (numerus clausus) değildir. Hükmün devamında, miras
sözleşmesi yapan mirasbırakanın malvarlığında eskisi gibi serbestçe
tasarruf edebileceği; ancak miras sözleşmesindeki yükümlülüğü ile
bağdaşmayan ölüme bağlı tasarrufarına veya bağışlamalarına itiraz
edilebileceği düzenlenmektedir. TMK m. 527/II hükmü hem miras
sözleşmesi yapan mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü düzenlemesi
yönünden hem de miras sözleşmesiyle çelişen ölüme bağlı tasarruflar ve bağışlamalara karşı itiraz hakkı tanıması bakımından oldukça
tartışmalı bir maddedir. Söz konusu madde İsviçre Medenî Kanunu
m. 494 (ZGB Art. 494) hükmünün çevirisidir. Bu sebeple, çalışmada
asıl olarak Türk-İsviçre hukukuna ilişkin doktrindeki görüşlerden ve
mahkeme kararlarından yararlanılmıştır.
Anahtar kelimeler: Miras Sözleşmesi, Ölüme Bağlı Tasarruf, Vasiyetname, Bağlayıcılık, İptal, Sona Erme, Dönme Hakkı
Zusammenfassung: Neben der einseitigen frei widerrufichen
letztwilligen Verfügung (Testament) steht als andere Verfügungsform der Erbvertrag. Dieser ist nicht nur eine Verfügung von Todes
wegen, sondern auch ein echter Vertrag. Aufgrund seiner Doppelnatur wird der Erbvertrag auch als Vertrag sui generis oder Vertrag mit Hybrid-Charakter bezeichnet. Durch seine bindende Wirkung stellt der Erbvertrag für den Erblasser eine anspruchsvolle Alternative zum Testament dar. Angesichts der erbrechtlichen Privatautonomie des Erblassers lohnt es sich, die Bedeutung der Bindungswirkung des Erbvertrages zu untersuchen.
Das türkische Zivilgesetzbuch Art. 527 Abs. 1 stellt fest, dass
sich der Erblasser durch einen Erbvertrag einem anderen gegenüber
verpfichtet, ihm oder einem Dritten seine Erbschaft oder ein Vermächtnis zu hinterlassen. Das ist die gesetzliche Defnition des positiven Erbvertrages mit der Erbeinsetzung und dem Vermächtnisvertrag als Hauptarten, wobei hier nicht das Prinzip der geschlossenen Anzahl gilt (numerus clausus).
Gemäß Art. 527 Abs. 2 (ZGB Art. 494 Abs. 2) kann der Erblasser trotz des abgeschlossenen Erbvertrages über sein Vermögen
frei verfügen. Verfügungen von Todes wegen oder Schenkungen,
die den Verpfichtungen aus dem Erbvertrag widersprechen, sind
jedoch anfechtbar. Die in Art. 527 Abs. 2 beschriebene Bindungswirkung des Erbvertrages ist höchst umstritten, und so gibt es dazu unterschiedliche Meinungen in Literatur und Rechtsprechung.
Das türkische Zivilgesetzbuch Art. 527 enthält die Übersetzung
des Art. 494 des schweizerischen Zivilgesetzbuches. Daher konzentriert sich dieser Aufsatz vorwiegend auf die in der türkischen und der schweizerischen Rechtsordnung vertretenen Meinungen und
deren Rechtsprechung im Hinblick auf die Bindungswirkung des
Erbvertrags.
Schlüsselwörter: Erbvertrag, Verfügung von Todes wegen,
letztwillige Verfügung (Testament), Bindungswirkung, Anfechtung,
Aufebung, Rücktritt
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder